เรามักจะเห็นว่า คำว่า “วัฒนธรรมและประเพณี” มักจะใช้คู่กันอยู่เสมอๆ แต่ถ้าตั้งคำถามว่าวัฒนธรรมและประเพณีนั้นมีความหมายเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร คงมีน้อยคนที่ตอบได้ถึงความหมายของสองคำนี้และสามารถอธิบายได้ถึงความแตกต่างระหว่างวัฒนธรรมและประเพณี ได้มีการให้คำจำกัดความของคำว่า “วัฒนธรรม” ไว้มากมาย ซึ่งพอจะสรุปความหมายที่สำคัญๆ ของคำว่า “วัฒนธรรม” หมายถึง “แบบอย่างหรือวิถีการดำเนินชีวิตของชุมชนแต่ละกลุ่ม เป็นตัวกำหนดการอยู่ร่วมกันอย่างปกติสุขในสังคมนั้นๆ วัฒนธรรมของแต่ละสังคมก็จะมีความแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์และทรัพยากรต่างๆ” ลักษณะอีกประการหนึ่งของวัฒนธรรม คือ “เป็นการสั่งสมความคิด ความเชื่อ วิธีการสังคมรุ่นก่อนๆ ได้มีการเรียนรู้ และสามารถถ่ายทอดไปยังรุ่นต่อๆ ไปได้ วัฒนธรรมใดที่มีรูปแบบหรือแนวความคิดที่ไม่เหมาะสมก็จะเลือนหายไปจากสังคมนั้นเอง” ถือว่าวัฒนธรรมเป็นที่แสดงความเป็นชาติให้ปรากฏออกมาอย่างชัดเจน ประเทศไทยมีวัฒนธรรมที่โดดเด่น ทำให้คนไทยแตกต่างจากชาติอื่นๆ เอกลักษณ์ประจำชาติไทยที่เห็นได้ชัดก็คือ ภาษาที่เราใช้ อุปนิสัยใจคอ ความรู้สึกนึกคิดตลอดจนการแสดงออกที่นุ่มนวลอ่อนโยน สิ่งเหล่านี้น่าจะเป็นรูปแบบของวัฒนธรรมของสังคมไทยที่เป็นแบบประเพณีนำ และการที่ประเทศไทยนั้นเป็นประเทศเกษตรกรรม ซึ่งมีประชากรส่วนใหญ่ของประเทศที่ใช้ชีวิตอยู่ตามชนบท ในสภาพของสิ่งแวดล้อมที่ดี เป็นเครื่องกล่อมเกลาจิตใจ มีความโอบอ้อมอารีมีน้ำใจ เอื้อเฟื้อเกื้อกูลซึ่งกันและกันตลอดมา ส่วนความหมายของ “ประเพณี” นั้น มีความหมายรวมถึง “แบบของความเชื่อ ความคิด การกระทำ ค่านิยม ทัศนคติ ศีลธรรม จารีต ระเบียบ แบบแผน และวิธีการกระทำสิ่งต่างๆ ตลอดจนถึง […]

ประเพณีทำบุญโคนไม้ ประเพณีไทย จังหวัดตราด ช่วงเวลา ช่วงเดือนเมษายน และหลังจากวันเพ็ญเดือนสิบสอง ความสำคัญ การทำบุญโคนไม้ เป็นประเพณีพื้นบ้านอย่างหนึ่งของจังหวัดตราดที่ทำเป็นประจำทุกปี สะท้อนให้เห็นถึงความสามัคคี ช่วยเหลือเกื้อกูลซึ่งกันและกันของคนในหมู่บ้านในชุมชน การทำบุญโคนไม้และการทำบุญตามสถานที่สำคัญในหมู่บ้าน นอกจากจะให้ผลในการดำเนินชีวิตโดยตรงแก่ผู้ใหญ่แล้ว ยังเป็นการปลูกฝังให้ลูกหลานของตนรู้จักรักป่า แผ่นดิน และพื้นน้ำ ไม่คิดทำลายธรรมชาติ ที่ตนต้องพึ่งพาอาศัย ในขณะเดียวกันยังสอดแทรกคุณธรรมเรื่องความกตัญญูรู้คุณสืบทอดให้แก่ลูกหลานในหมู่บ้าน ให้รู้จักการทำบุญให้ทาน มีความเมตตาเอื้อเฟื้อ รู้จักรักผู้อื่น อันเป็นคุณธรรมหลักของการอยู่ร่วมกัน พิธีกรรม ชาวบ้านจะนัดหมายกันหลังจากทำบุญสงกรานต์หรือหลังจากทำบุญทอดผ้าป่าคืนวันลอยกระทง แล้วมอบหน้าที่ให้แก่ไวยาวัจกรหรือบุคคลอื่นที่เหมาะสม นิมนต์พระ เมื่อถึงวันทำบุญ ชาวบ้านจะเตรียมอาหารหวานคาว ดอกไม้ ธูปเทียน ไปยังสถานที่นัดหมาย ทำพิธีกรรมทางสงฆ์ ถวายทานแก่พระสงฆ์ กรวดน้ำเหมือนทำบุญถวายสังฆทาน หลังจากเสร็จพิธีทางสงฆ์แล้ว ชาวบ้านจะทำพิธีแห่เรือมีการตีไม้ล่อนำหน้าขบวนไปยังห้วยหนองคลองบึง เพื่อทำพิธีปล่อยเรือที่ทำด้วยกาบหมาก ขดหัวท้ายให้คล้ายเรือ ภายในบรรจุด้วยดอกไม้ ธูปเทียน อาหารคาวหวาน หอม กระเทียม เกลือ พริก เป็นต้น น้อมจิตอุทิศส่วนบุญกุศลให้แก่ผีป่า ผีโป่ง ผีทุ่ง ผีนา พร้อมกับฝากโรคภัยไข้เจ็บทั้งหลายไปกับเรือ เสร็จพิธีแล้วจะกลับมายังสถานที่ บำเพ็ญบุญเพื่อรับประทานอาหารเป็นอันเสร็จพิธี คำบูชาและแผ่ส่วนกุศล […]